Projekt fotograficzny Naturalne Piękno Kobiet

I

Teraz stawiam na siebie.

Jedna z kobiet mówiła, że przez lata była głównie żoną, matką, partnerką. Nie mówiła tego z pogardą. Mówiła jak ktoś, kto przez długi czas był potrzebny wszystkim, tylko nie sobie.

Bo kobieta nie znika nagle. Ona znika powoli. Trochę mniej mówi. Trochę mniej chce. Trochę częściej mówi: nieważne. A potem któregoś dnia orientuje się, że wszyscy mają do niej dostęp, tylko ona sama już nie.

Jeśli kobieta stale opuszcza siebie, to nie daje światu miłości. Daje resztki. Daje ciało obecne przy stole i duszę, która siedzi gdzieś daleko. A przecież ona też jest człowiekiem. Nie funkcją.

• Ja jestem najważniejsza w moim życiu. I to nie jest forma egoizmu. Uczestniczka projektu

II

Swoje kulisy znasz aż za dobrze.

Social media wracały w tych rozmowach jak fałszywe lustro. Dziewczyny patrzą na inne dziewczyny. Kobiety patrzą na inne kobiety. Ktoś pokazuje brzuch, twarz, podróż, sukces, uśmiech. A po drugiej stronie ekranu siedzi człowiek w zwykłym dniu. Zmęczony. Nieuczesany. Z ciałem, które nie jest ustawione pod kadr.

Ktoś pokazuje scenę. Ty porównujesz z nią zaplecze. Ktoś pokazuje najlepszą sekundę dnia. Ty porównujesz z nią cały swój dzień. Bo nikt nie pokazał ci całej historii. Nie pokazał łez. Nie pokazał lęku. Widzisz cudzą scenę. A swoje kulisy znasz aż za dobrze.

Jedna z kobiet mówiła o tańcu. O tym, że ciało nie musi mieć jednego rozmiaru, żeby być piękne. Powiedziała: Nasze ciało ma być sprawne i to jest jego piękno. Nie to, że będzie miało rozmiar S czy XXL.

• Łatwo porównujemy swoje kulisy z cudzą sceną. Uczestniczka projektu

III

Cud do odkrywania, nie problem do naprawiania.

To jest sedno. Ale nie chcę pisać tego jak hasła. Bo hasła są łatwe. Ja pamiętam te kobiety inaczej. Siedziały przede mną. Oddychały. Myślały nad odpowiedzią. Czasem nie wiedziały, jak coś nazwać. I właśnie w tym była prawda. Nie w idealnej wypowiedzi. W szukaniu słów.

Dlatego nie brałem aparatu do ręki po to, żeby coś w nich naprawiać. Bo one nie były zepsute. To jest najważniejsze. Chciałem tylko, żeby na chwilę ucichła ta wojna w głowie. Ten głos, który mówi: za dużo, za mało, nie tak, popraw się, schowaj się.

Ten projekt nie jest o pięknie w zwykłym sensie. Jest o godności. O tym, że kobieta nie traci jej przez bliznę. Nie traci jej przez rozmiar. Nie traci jej przez chorobę. Nie traci jej przez gorszy dzień. Godność nie jest filtrem. Godność jest pod spodem. Czasem bardzo głęboko. Ale jest.

• Kobiety, jesteście cudem do odkrywania, a nie problemem do naprawiania. Marcin Bąkowicz · mbfotografie.pl

IV

Że mimo tego wszystkiego nadal jestem.

Fotografia nie jest terapią. Nie będę tego udawał. Są rzeczy, z którymi trzeba iść do specjalisty. Są rany, których nie rozwiąże żaden aparat. Ale fotografia może zrobić coś innego. Może zatrzymać człowieka w chwili, w której nie ucieka. Może dać dowód. Nie dowód na to, że wszystko jest dobrze. Dowód na to, że jestem. Że mimo tego wszystkiego nadal jestem.

I dlatego ten tekst nie może być ładną laurką. Nie może być opisem projektu złożonym z bezpiecznych zdań. Bo one nie mówiły bezpiecznych rzeczy. Mówiły o tym, że nie mogły patrzeć w lustro. Że ciało było obce. Że presja zjada od środka. I ja nie chcę tego przykryć eleganckim tekstem. Chcę, żeby to zostało żywe. Trochę nierówne. Trochę bolesne. Trochę jak rozmowa, w której nagle robi się ciszej.

To jest moja Pieta. Nie religijna. Ludzka. Nie z marmuru. Z głosów. Z oddechu. Z ciała. Z blizn. Z milczenia między zdaniami. Z kobiet, które przyszły przed aparat nie po to, żeby udawać kogoś innego. Przyszły, żeby choć przez chwilę nie być przeciwko sobie.

Kobieta patrzy na siebie i przez sekundę nie szuka błędu. Nie liczy fałd. Nie szuka asymetrii. Po prostu patrzy. I mówi cicho, czasem tylko do siebie: to ja?

Tak. To ty. Nie wersja idealna. Nie wersja wymyślona. Nie wersja pod cudzy gust. Ty.

Naturalne piękno zaczyna się wtedy, kiedy kobieta przestaje siebie opuszczać. Kiedy patrzy na swoje ciało i jeszcze nie musi mówić: kocham. Wystarczy, że powie: jestem. I zostanie.

V

Uczę się odchodzić od tego, co mnie niszczy.

„Nie chciałabym już nigdy z czymś takim tkwić.” W tym zdaniu nie słyszę triumfu. Słyszę granicę postawioną po czasie. Być może późno, ale własnym głosem.

Można próbować ratować drugiego człowieka tak długo, aż przestaje się zauważać cenę. Nadzieja wraca po każdym dobrym dniu, a potem znów ustępuje temu, co boli. Granica przesuwa się po kawałku. Człowiek zostaje, choć coraz mniej zostaje w nim miejsca dla niego samego.

Nie fotografuję zwycięstwa nad przeszłością. Interesuje mnie chwila, w której ktoś przestaje oddawać siebie w imię kolejnej obietnicy. Bez fanfar. Czasem jest w niej lęk, czasem ulga, a czasem jedynie pewność, że dalej już tak nie można.

Odejście nie unieważnia tego, co było. Nie odbiera ciężaru przeżytym latom. Wyznacza jednak miejsce, za które nikt nie powinien już wejść. Miejsce, w którym zaczyna się odpowiedzialność za własne życie.

• nie chciałabym już nigdy z czymś takim tkwić. Uczestniczka projektu

VI

Wybieram życie, które jest teraz.

„To nie jest gra o tron, tylko o życie.” Jedno zdanie i nagle wszystko odzyskuje właściwą skalę. Nie ma w nim metaforycznego pojedynku. Jest ciało, które musi przejść narzuconą drogą, i człowiek, który nie oddaje swojego miejsca bez walki.

Choroba potrafi odebrać rzeczy, które wcześniej wydawały się oczywiste. Zmienia codzienność, język i miarę problemów. Nie będę nazywał jej darem. Zbyt wiele kosztuje. Widzę jednak, że po takim doświadczeniu nie wszystko może wrócić na dawne miejsce.

Fotografia nie zwraca czasu ani zdrowia. Może zatrzymać obecność człowieka, który przeszedł przez własny strach i nadal patrzy przed siebie. Bez obowiązku bycia symbolem. Bez żądania, żeby cierpienie wyglądało pięknie.

Powrót do życia nie zawsze oznacza powrót do tego, co było. Czasem jest zgodą na inną drogę i skupieniem całej uwagi na tym, co dzieje się dzisiaj. Na oddechu. Na ruchu. Na własnym imieniu wypowiedzianym w czasie teraźniejszym.

• To nie jest gra o tron, tylko o życie. Uczestniczka projektu

VII

Jestem dokładnie tam, gdzie jestem.

„Po prostu leżę i patrzę do góry.” Po wszystkich słowach o ciele, stracie, granicach i chorobie zostaje to jedno, najprostsze zdanie. Człowiek. Niebo. Chwila, której nie trzeba wyjaśniać.

Spokój nie przekreśla przebytej drogi. Niesie ją w sobie, ale nie musi bez końca o niej opowiadać. Można pamiętać ciemne miejsca i jednocześnie zauważyć, że nad głową przesuwają się chmury, a pomiędzy nimi pojawia się światło.

Przez cały ten projekt próbowałem nie zasłaniać kobiet własnym obrazem. Słuchałem, kiedy mówiły o sobie, i zostawiałem ciszę tam, gdzie każde następne zdanie byłoby już za duże.

Może właśnie tak kończy się ta opowieść. Bez odpowiedzi, która porządkuje wszystko. Patrzę do góry. Resztę zostawiam ciszy.

• Po prostu leżę i patrzę do góry. Uczestniczka projektu